Co to analiza XYZ i dlaczego zakupowiec powinien ją znać?

Analiza XYZ określa zmienność zapotrzebowania poszczególnych towarów lub usług. Brzmi ciężko, ale smakuje lepiej :-)

To nic innego jak przewidywalność popytu na dane dobro, a w firmie na dany indeks, pozycję zakupową.

Przyjmuje się, że do grupy X zalicza się pozycje charakteryzujące się zmiennością zużycia od 0 do 25%, do grupy Y od 25,1% do 60%, a do grupy Z indeksy ze zmiennością zużycia powyżej 60%. Niemniej w praktyce przedziały poszczególnych grup mogą być ustalone różnie – zależnie od całkowitej zmienności analizowanego zbioru indeksów (pozycji zakupowych).

Zmienność zużycia określa więc przewidywalność zapotrzebowania na dany towar lub usługę. Można przyjąć dla zobrazowania przypadku, że w kategorii X znajdują się produkty lub usługi o ustabilizowanym zużyciu (łatwo przewidywalne, a co za tym idzie o małym błędzie prognozy), w grupie Y zmiennym (trudno przewidywalne), a w grupie Z nieprzewidywalnym zależnym od np. specjalnego zamówienia klienta na niestandardowy wyrób (zob. tabela poniżej).

Tabela. Przykładowa analiza XYZ wg regularności zapotrzebowania

Nazwa pozycji Tygodnie Wyniki analizy
1 2 3 …. 51 52 Średnia Odchylenie standardowe Współczynnik zamienności zużycia Grupa X, Y, Z
stal 215 280 350 …. 220 330 279 61,684682 22% X
aluminium 430 560 700 …. 440 660 558 123,36936 22%
PCV 20 28 35 …. 22 33 27,6 6,5802736 24%
mechanizm korbowy 165 300 400 …. 250 350 293 90,801982 31% Y
tylny hamulec 165 300 400 …. 250 350 293 90,801982 31%
tylna przerzutka 165 300 400 …. 250 350 293 90,801982 31%
przedni hamulec 165 300 400 …. 250 350 293 90,801982 31%
tylna zębatka 165 300 400 …. 250 350 293 90,801982 31%
dźwignia hamulca 330 600 800 …. 500 700 586 181,60397 31%
przednia zębatka 165 300 400 …. 250 350 293 90,801982 31%
opona 150 600 800 …. 500 700 550 250 45% Z
cięgno 75 300 400 …. 250 350 275 125 45%
materiał tapicerski 75 300 400 …. 250 350 275 125 45%
wkręt 75 300 400 …. 250 350 275 125 45%
pierścień 75 300 400 …. 250 350 275 125 45%
piasta 90 200 250 …. 100 50 138 83,486526 60%
lampa przednia 90 200 250 …. 100 50 138 83,486526 60%
lampa tylna 90 200 250 …. 100 50 138 83,486526 60%
kosz 20 50 100 …. 50 0 44 37,815341 86%
prędkościomierz 20 50 100 …. 50 0 44 37,815341 86%

Źródło: “Zarządzanie zakupami”.

Procedura wyznaczania kategorii XYZ dla pozycji asortymentowych np. według kryterium regularności zużycia (zapotrzebowania) obejmuje następujące kroki:

  1. Wyznaczenie ilości zużycia dla każdej pozycji asortymentowej w poszczególnych przyjętych jednostkach czasu (np. dniach lub tygodniach).
  2. Obliczenie wartości średniej zużycia dla całego badanego okresu dla każdej z pozycji asortymentowych.
  3. Obliczenie odchylenia standardowego zużycia dla każdej z pozycji dla całego badanego okresu.
  4. Wyznaczenie wskaźnika odchylenie standardowe/średnie zużycie.
  5. Posortowanie wskaźnika odchylenie standardowe/średnie zużycie w porządku malejącym.
  6. Ustalenie podziału na grupy X, Y oraz Z (subiektywnie na podstawie zbieżnej charakterystyki dla każdego z przedziałów wg. zasady grupa X najmniejsze wartości – najmniejsza zmienność).

Dokonana analiza, kwalifikuje dane pozycji do grup, dla których należy zastosować odmienne sposoby postępowania. Po co wartą ją znać w zakupach? Określa ona specyfikę twoich zakupów oraz wpływa na kryteria negocjacji (co dla Ciebie jest ważne, jaki powinien być Twój idealny dostawca).

Gdy mamy analizę XYZ i ABC to ich połączenie daje bardzo dużą wiedzę :-) Jak ją wykorzystać? O tym już w kolejnym artykule niebawem lub można pobrać bezpłatnie audiobooka i w rozdziale 2 zdradziliśmy ten sekret ;-).

 



O autorze

Grzegorz Klimarczyk

Ponad 10-letnie doświadczenie w logistyce i zakupach. Zaczynał od przemysłu samochodowego, następnie pracował w branży autobusowej. Platforma zakupowa OpenNexus powstała dzięki pomysłowi i determinacji Grzegorza, który od 2009 r. pełni funkcję Prezesa Zarządu Open Nexus Sp. z o.o. Prowadził dotychczas ponad 100 projektów optymalizacyjnych i jest redaktorem pierwszego w Polsce poradnika dla praktyków “Zarządzanie zakupami”.


Przeczytaj także


Zostaw komentarz

Twój email nigdy nie będzie opublikowany. Wymagane pola zostały oznaczone *

*
*

MENU